Anasayfa » Osmanlı'nın Son Dönemleri » Ali Rıza Paşa Hükümetinin Kurulması Ve Amasya Görüşmeleri

Ali Rıza Paşa Hükümetinin Kurulması Ve Amasya Görüşmeleri

Ali Rıza Paşa Hükümetinin Kurulması Ve Amasya Görüşmeleri

Ali Rıza Paşa Hükümeti, 2 Ekim 1919 günü kuruldu. Yeni hükümet, Anadolu’da belirgin bir biçimde görülen milli egemenlik gücünün etkin olmasıyla kurulmuştu ve süreklilik gösterebilmesi için Anadolu’yla yapıcı ilişkilerde bulunmanın kaçınılmazlığı bilincindeydi. Mustafa Kemal, Erzurum ve Sivas Kongrelerinde kabul edilen kararlarla bütünlenen milli örgütün varlığına saygılı olunması durumunda, yeni hükümete

her zaman yardımcı olunacağını duyurdu ve isteklerini, sürdürülen yazışmalarla bildirdi. Sadrazam Ali Rıza Paşa, olumlu yanıt veriyor, ancak ülkenin meşrutiyet yönetimiyle yönetildiğini, milli egemenlik ilkelerinin var olduğunu, bu nedenle hükümet işlerine karışılmamasının gerekli ve sakıncalı olduğunu, dolaylı bir biçimde belirtiyordu. Bu görüşün kağıtta ve sözde kaldığı açıktı. Sadrazamla Temsil Heyeti Reisi arasında beliren görüş ayrılığının yazışmalarla açıklık kazanamayacağı anlaşılmıştı. İki karşıt arasında sağlam bir bütünleşmenin gerçekleşmesi için, Sadrazam Ali Rıza Paşa’nın önerisiyle Amasya’da bir görüşme yapılması kararlaştırıldı.Amasya görüşmeleri, 20 Ekim 1919 günü başladı ve üç gün sürdü. İstanbul Hükümeti, Bahriye Nazırı Salih Paşa başkanlığında Amasya’ya bir kurul gönderdi. Temsil Heyeti’ni 18 Ekimde Amasya’ya gelen Mustafa Kemal, Rauf ve Bekir Sami Beyler temsil ettiler.Amasya görüşmeleri, Sivas Kongresi’nce kabul edilen ve bir bildirgeyle açıklanan belirlemelerin öngördüğü gerçekler ışığında yapıldı. İç sorunlara açıklık getiren anlaşma sonrasında, Sivas Kongresi kararlarının maddeleri yaklaşık olarak kabul edildi. Önemli maddelerin sonunda, kesin kararın, toplanacak Milli Meclise bırakıldığı belirlendi.

Aşağıda özet olarak yer alan maddelerde anlaşmaya  varıldı:

1.Türk illerinin yabancılara şu ya da bu nedenle bırakılmaması, hiçbir korunma ve manda kabul edilmemesi, Türk vatanının bütünlüğünün ve istiklalinin korunması.

2.Müslüman olmayan topluluklara, siyasi egemenlik ve toplumsal durumu bozacak özellikte ödünler verilmemesi.

3.Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin yasalara uygun bir örgüt olduğu İstanbul hükümeti’nce tanınması.

4.itilaf Devletleriyle Osmanlı Devleti arasında barışın kurulması için toplanacak bir konferansa, Heyet-i Temsiliye tarafından da uygun görülen bireylerin gönderilmesi.

5.Osmanlı Meclis-i Mebusanı’nın İstanbul’da toplanmasının doğru olmadığı.

Ayrıca gizliliği kararlaştırılan tutanakta, İzmir’ in işgaline son verilmesi için hükümetçe girişimde bulunulması ve gerek görüldüğünde mitingler düzenlenmesi, İngiliz Muhipler Cemiyeti’nin çalışmalarının kısıtlanması, yabancı yatırımıyla kurulmuş derneklerin çalışmalarına ve yıkıcı yayını sürdüren gazetelerin kapatılması gibi benzeri konular saptanarak kabul edildi.

Ali Rıza Paşa

Ali Rıza Paşa

Amasya görüşmeleri ve kararlarının Ali Rıza Paşa Hükümeti’yle, Heyet-i Temsiliye arasında tam bir uyum sağlandığı söylenemez. Amasya görüşmelerinin sorumluluğunu yüklenen Bahriye Nazarı Salih Paşa, alınan kararları kendisinin kabul ettiğini, hükümet üyelerine de kabul ettirmeye çalışacağını, başaramazsa hükümetten çekileceğini önceden belirtmesine karşın, yeri gelince bu sözünü yerine getirmediği görülmüştür. Ancak Amasya (görüşmeleri ve kararlarının özelliği, İstanbul Hükümeti’nin Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyetlerinin varlığını ve gücünü tanımasıyla vurgulanır.

Bir önceki yazımız olan Son Mebusan Meclisinin Toplanması başlıklı makalemizde son mebusan meclisi hakkında bilgiler verilmektedir.

İlgili kelimeler:
2 ekim 1919 kurulan hükümet

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak.