Anasayfa » Genel » Osmanlıcılık Nedir?

Osmanlıcılık Nedir?

Osmanlıcılık Nedir?

Kuruluşundan Tanzimat devrine gelinceye kadar, Osmanlı Devleti’nde hanedana dayanan bir Osmanlılık fikrinin devam ettiği görülmektedir. Devletin adı kurucusundan alınmıştır. Fransız İnkılabından sonra milliyet fikirlerinin Osmanlı gayri Müslim reayası (halkı) arasında yayılması, gayri Müslimlerin, Müslümanlara nazaran daha müreffeh bir yaşantıya ulaşmaları, yabancı devletlerin, Osmanlı Devleti’ne karşı yaptıkları savaşlarda, sürekli gayrı Müslim tebayı isyana teşvik etmesi bazı sonuçlar vermeye başladı. Yer yer bu halka muhtariyetler verildi. Nihayet bağımsızlığını elde edenler kendi devletlerini kurmaya başladılar. Osmanlı devlet adamları Batı’nın baskı gücüne karşı koyamayacakları kanaatinde idiler. Bunun için ona karşı çıkmak yerine sempatisini kazanma yoluna gittiler. Bu şekilde belki de Batının yardımı temin edilecekti.

Fransa ve İngiltere böyle bir yardım için, Osmanlılara, Avrupa medeniyetine ve Avrupa devletleri umumi hukukuna intisap etme fikrini telkin ettiler. II. Mahmud, bu telkini kabul etti. Bir taraftan, kendi devrinden önce, müesseselerde başlamış olan Batılı usulünde ıslahatı devam ettirerek geliştirdi. Diğer taraftan da, “Ben tebaamın Müslümanını camide, Hıristiyanını kilisede, Musevisini havrada farkederim. Aralarında başka bir fark yoktur. Cümlesi hakkındaki muhabbet ve adaletim kavidir ve hepsi hakiki evladımdır” diye beyanatta bulundu ve şahsi haklar yönünden ortaya tebaa eşitliği fikrini atmış oldu. 1839’da Gülhane Hatt-ı Humayunu ile bu fikir, prensip olarak tesbit ve teşvik edildi. Bundan böyle Osmanlı halkı, din ve mezhep farkı gözetilmeksizin devlet nazarında şahsi haklar bakımından eşit olarak muhatap tutulacaktı. Bu suretle eşit şahsi haklara dayalı Osmanlılık devri başlamış olacaktı.

Daha sonra Avrupa’ya öğrenci gönderilmesi sonucunda, Batı’yı yakından tanıyan yabancı dil bilen bir nesil yetişti. Bu nesil arasında Osmanlıcılık fikri, bir akım olarak ortaya çıktı. Akabinde 1865’te İstanbul’da “Genç Osmanlılar” adıyla bir cemiyet kuruldu. Cemiyetin kurucuları: Mehmet Bey’di. Bu gençler, varlıklı ailelere mensuptular. Aralarında paşazade olanlar da vardı. Mehmet Bey, Paris’te tahsil görmüştü. Avrupa’nın siyasi ve sosyal fikir cereyanlarına vakıf idi. “Devlet nedir? Millet neye derler? Halk ile hükümet arasındaki karşılıklı hak ve vazifeler neden ibarettir?” Bu konular üzerinde arkadaşlarına telkinlerde bulunuyordu. Ekibin diğer azaları da dadılarından veya bakıcılarından yabancı dil öğrenmiş, yenilik fikirleri ile tanınan kimselerdi. Cemiyetin programında şunlar yer alıyordu:

1.Osmanlı toplumunun fertlerinin hukuken eşitliği kabul olunur.

2.Osmanlı toplumunun fertlerinin hukuk ve hürriyetleri teminat altına alınır.

3.Osmanlı toplumu zulümden kurtulup ezeli ve beşeri olan adalete mazhar edilir.

4.Osmanlı toplumu vatan sevgisi ile birleştirilir.

5.Bütün bu gayelerin gerçekleşmesi için Osmanlı Devleti’nin mutlakiyet idaresinden meşrutiyet idaresine geçmesinin gerekliliği kabul edilir.

6.Gayenin elde edilmesi için şiddet vasıtaları kullanılmaz, fitne çıkarılmaz, propaganda ve ikna usulüyle çalışılır.

Genç Osmanlılar Cemiyeti ileriki yıllarda Mısırlı Prens Mustafa Fazıl Paşa’nın desteğiyle Avrupa’da da faaliyet gösterdi. Yine günümüzde de meşhur olan Namık Kemal, Ziya Paşa gibi şöhretli yazarlar görev aldılar.

Yukarıdaki faaliyet programı göz önünde bulundurulacak olursa kısaca Osmanlıcılık şunları ihtiva ediyordu: Osmanlı topraklan dahilinde yaşayan bütün toplumların birlik ve beraberliğini amaçlamış bir fikir idi. Bu görüş sahipleri, bütün cemaatlerin meşrutiyet düzeni içinde eriyeceğini, ortaya yeni bir Osmanlı milleti çıkacağını ileri sürüyorlardı. Vatandaşların arasında din ve mezhep farkı kaldırılmıştı. Herkes Osmanlı idi. İleride Müslümanı, Hristiyanı, Musevisi ile tek bir millet haline gelmek mümkündü. Meşrutiyet ilkelerine sıkı sıkıya sarılmak bu iş için yeterdi. Bilindiği üzere Osmanlıcılık hareketinin yönetime yansıması I. Meşrutiyet’in ilan edilmesi oldu.

 

Bir önceki yazımız olan Terakki Perver Cumhuriyet Fırkası başlıklı makalemizde terakkiperver cumhuriyet fırkası, terakkiperver cumhuriyet fırkası neden kapatıldı ve terakkiperver cumhuriyet fırkasını kim kurdu hakkında bilgiler verilmektedir.

2 yorum

  1. bu ne güzel yazılar.çok işimi gördü.hepinize teşekkürler..

  2. böyle yazılara devam edin çok güzel ve faydalı.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak.