Anasayfa » Atatürkün Hayatı » Aşar Vergisinin Kaldırılması

Aşar Vergisinin Kaldırılması

Aşar Vergisinin Kaldırılması

Cumhuriyet’in ilanını izleyen yıllarda tarım alanındaki ilk ve en köklü icraat, yarı feodal bir Ortaçağ vergisi olan aşarın kaldırılmasıdır. “Aşar” veya “öşür” Osmanlı Devletinin en önemli vergisiydi ve geleneksel olarak tarımsal ürünün % 10’una eşit miktarda alınmaktaydı. Zamanla bu oran % 12.5’e çıkmıştı; Cumhuriyet’in ilk yıllarında da bu

oranda alınmaktaydı. Köylü her yıl bu vergiyi aynî olarak [ürün vererek] öderdi. Devlet, aşarı genellikle eşraftan, ağalardan olan mültezim denen aracılar vasıtasıyla toplardı. Cumhuriyet kurulduğu sırada, zaten savaşlarda maddi ve manevi varlığını kaybedip yoksul düşmüş köylü, bir taraftan vergi yükü, öte taraftan mültezim baskısı altında inliyordu. Üstelik toplanan vergi gelirinin önemli bir kısmı, işletme gideri ve kâr olarak mültezimlerin cebine giriyordu. Dolayısıyla, aşar devlet ile köylüden çok mültezimlerin kazandığı bir vergiydi. Bu arada, üretim giderleri hesaba katılmadan tahsil edildiğinden, aşar, toprağa ve modern tarıma yatırım yapılmasını engelleyen bir faktör haline gelmişti. Ne var ki, Tanzimat’tan beri gündemde olmasına rağmen hiçbir yönetim, aşarı kaldırmaya cesaret edememişti. Çünkü geleneksel olarak Türkiye mâliyesinde bu vergi, nüfusun % 80’inden fazlası köylü olduğu için, en önemli gelir kaynağıydı. Örneğin 1924 yılında devlet gelirlerinin % 20’ye yakını bu vergiden sağlanmıştı.

aşarvergisi

Cumhuriyet için aşarı kaldırmak daha da zordu. Çünkü savaşlar yüzünden ülke harabeye dönmüş, halk yoksul düşmüştü. Ülkenin iman ve halkın yaşam koşullarının iyileştirilmesi için paraya gereksinim vardı. Ne var ki, hangi sebeple olursa olsun, köylüler bu kronik dertle baş başa bırakılamazdı. Bu nedenledir ki Kemalist kadro, Türkiye İktisat Kongresi’nde alınan karara uyarak bu vergiyi kaldırdı (17 Şubat 1925). Bu reform nedeniyle devlet gelirlerinde meydana gelebilecek azalma, arazi vergisi ile tüketim vergisinde yapılan düzenlemelerle giderilmeye çalışıldı.

KAYNAK:”Bilim ve aklın aydınlığında” dergisi

Bir önceki yazımız olan Nutuk Nedir başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

6 yorum

  1. ödevimi yaptım çok yardımcı oldunuz artık hep bu siteden faydalanacam.

  2. bakın nerden nerelere gelmişiz.lütfen dikkat

  3. cok saolun

  4. işime yaradı.birazdaha bilgi olsaydı fena sayılmazdı.

  5. hayat buysa gezer

    ben hocaya gösterdim ödevimi hoca dedi ben bunu internette gördüm sonra aldı sopayı beni dövdü

  6. çok güzel bir yazı teşekkürler.açıklayıcı

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak.